Toàn bộ điểm mới của dự thảo Nghị định tổ chức của thôn và tổ dân phố

Toàn bộ điểm mới của dự thảo Nghị định tổ chức của thôn và tổ dân phố (Hình từ Internet)

Bộ Tư pháp đang thẩm định Tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định của Chính phủ Quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, trong đó có dự thảo Tờ trình Nghị định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố; chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Dự thảo Tờ trình Nghị định

Toàn bộ điểm mới của dự thảo Nghị định tổ chức của thôn và tổ dân phố

Nội dung cơ bản và điểm mới của dự thảo Nghị định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố; chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố như sau:

* Về quy định chung

- Dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa các quy định hiện hành về tổ chức, hoạt động của thôn, TDP; đồng thời bổ sung, hoàn thiện một số quy định để phù hợp với thực tiễn và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025. 

Cụ thể: Thôn, TDP được tổ chức tại xã, phường và đặc khu. Thôn được tổ chức ở xã, TDP được tổ chức ở phường; phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định việc tổ chức loại hình thôn, TDP ở đặc khu để phù hợp với đặc điểm đô thị, nông thôn của từng đặc khu; tiếp tục khẳng định thôn, TDP là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, nơi thực hiện dân chủ trực tiếp và tổ chức để Nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ được chính quyền cấp xã giao.

- Về nguyên tắc tổ chức, hoạt động: Dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa các quy định hiện hành; đồng thời bổ sung yêu cầu bảo đảm cơ cấu tổ chức tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với quy mô dân cư và yêu cầu quản lý của chính quyền cấp xã; phân định rõ nhiệm vụ hỗ trợ quản lý nhà nước với nhiệm vụ tự quản của cộng đồng dân cư; tăng cường công khai, minh bạch, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổ chức, hoạt động của thôn, TDP. 

Đồng thời, quy định hoạt động của thôn, TDP phải phối hợp chặt chẽ với Ban Công tác Mặt trận thôn, TDP, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và các tổ chức tự quản trên địa bàn; gắn với nội dung hoạt động của chi bộ đảng ở thôn, TDP nhằm phát huy vai trò của Nhân dân trong quản lý cộng đồng dân cư; đồng thời Nghị định giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ theo thẩm quyền quy định cụ thể về cơ cấu tổ chức và hoạt động của thôn, TDP.

* Về thành lập, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, TDP

- Về nguyên tắc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể và đặt tên, đổi tên thôn, TDP: Dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung các nguyên tắc để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và yêu cầu quản lý của chính quyền cấp xã. 

Theo đó, việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể và đặt tên, đổi tên thôn, TDP phải bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật, dân chủ, công khai, minh bạch; phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và nguyện vọng của cộng đồng dân cư; thực hiện sắp xếp, tổ chức lại các thôn, TDP chưa bảo đảm tiêu chí để tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở. 

- Về tiêu chí thành lập thôn, TDP: Dự thảo Nghị định quy định cụ thể tiêu chí quy mô số hộ gia đình đối với thôn, TDP theo từng vùng, miền trên cơ sở rà soát quy định hiện hành, đánh giá mức độ tập trung dân cư và yêu cầu quản lý sau khi thực hiện sắp xếp ĐVHC, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, bảo đảm có căn cứ thống nhất để các địa phương thực hiện sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP trong cả nước. 

Các tiêu chí quy mô số hộ gia đình như sau: 

(1) Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh: Thôn có từ 500 hộ trở lên, TDP có từ 700 hộ trở lên; 

(2) Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc: Thôn có từ 150 hộ trở lên, TDP có từ 300 hộ trở lên; 

(3) Vùng Đồng bằng sông Hồng: Thôn có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 550 hộ trở lên; 

(4) Vùng Bắc Trung bộ: Thôn có từ 350 hộ trở lên, TDP có từ 450 hộ trở lên; 

(5) Vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên: Thôn có từ 350 hộ trở lên, TDP có từ 500 hộ trở lên (Riêng các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk: Thôn có từ 300 hộ trở lên, TDP có từ 450 hộ trở lên); 

(6) Vùng Đông Nam bộ: Thôn có từ 400 hộ trở lên, TDP có từ 550 hộ trở lên; 

(7) Vùng đồng bằng sông Cửu Long thôn có từ 400 hộ trở lên, TDP có từ 550 hộ trở lên.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định còn quy định thôn, TDP phải có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu phục vụ sinh hoạt cộng đồng; đồng thời giao UBND cấp tỉnh quy định quy mô của thôn, TDP phù hợp đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, địa hình chia cắt phức tạp hoặc có yếu tố đặc thù khác.

- Về thành lập thôn, TDP trong các trường hợp đặc biệt: Dự thảo Nghị định bổ sung quy định xử lý một số trường hợp đặc biệt phát sinh trong thực tiễn để đơn giản hóa quy trình, thủ tục, tạo thuận lợi cho công tác quản lý của chính quyền cấp xã và sinh hoạt của cộng đồng dân cư như: (1) Chuyển đổi thôn thành TDP khi thành lập phường; (2) Ghép khu dân cư mới hình thành vào thôn, TDP hiện có khi chưa đủ điều kiện thành lập thôn, TDP; (3) Chuyển giao quản lý đối với các thôn, TDP xâm canh, xâm cư.

- Về trình tự, thủ tục, hồ sơ thực hiện: Dự thảo Nghị định kế thừa quy trình hiện hành nhưng sửa đổi, bổ sung để phù hợp với Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở hiện hành. Theo đó, UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng Đề án; tổ chức lấy ý kiến Nhân dân bằng hình thức phù hợp theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở; tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến của Nhân dân để hoàn thiện hồ sơ trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, TDP. Đối với những nơi không tổ chức cấp chính quyền địa phương thì UBND cấp xã xây dựng Đề án và quyết định theo thẩm quyền.

* Số lượng, chức danh và chế độ, chính sách đối với người HĐKCT ở thôn, TDP 

- Về số lượng, chức danh và quỹ phụ cấp

Dự thảo Nghị định quy định thống nhất người HĐKCT ở thôn, TDP có 03 chức danh: Bí thư chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng TDP và Trưởng Ban công tác Mặt trận. Đồng thời, thực hiện điều chỉnh tăng mức khoán quỹ phụ cấp từ ngân sách nhà nước so với quy định hiện hành, bảo đảm phù hợp với quy mô thôn, TDP và khối lượng công việc sau sắp xếp (tăng từ mức 6,0 lần lên mức 8,0 lần mức lương cơ sở đối với thôn, TDP có yếu tố đặc thù; tăng từ 4,5 lần lên 6,5 lần mức lương cơ sở đối với các thôn, TDP còn lại). Trên cơ sở mức khoán của ngân sách Trung ương và khả năng cân đối của ngân sách địa phương, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định mức phụ cấp cụ thể đối với từng chức danh, phụ cấp kiêm nhiệm và mức hỗ trợ đối với các chức danh khác ở thôn, TDP theo quy định của pháp luật có liên quan.

- Về chế độ, chính sách đối với người HĐKCT

Dự thảo Nghị định tiếp tục quy định chế độ đào tạo, bồi dưỡng theo hướng bảo đảm đội ngũ này được nâng cao năng lực, kỹ năng thực hiện nhiệm vụ, nhất là kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đồng thời bổ sung quy định quỹ khoán do NSNN bao gồm hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người HĐKCT ở thôn, TDP để bảo đảm chế độ, chính sách đối với đối tượng này theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành.

* Về điều khoản thi hành

- Dự thảo Nghị định quy định cụ thể nguồn kinh phí thực hiện chế độ, chính sách đối với người HĐKCT ở thôn, TDP do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp ngân sách hiện hành; đồng thời quỹ bảo hiểm xã hội bảo đảm chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật.

- Dự thảo Nghị định bổ sung điều khoản chuyển tiếp để bảo đảm ổn định tổ chức trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP và bố trí đội ngũ người HĐKCT ở thôn, TDP dôi dư sau sắp xếp. Trong đó, quy định việc tổ chức loại hình thôn, TDP đối với một số địa bàn đặc thù; quy định chế độ, chính sách đối với người HĐKCT nghỉ việc do sắp xếp; quy định chuyển tiếp về thực hiện bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người HĐKCT ở thôn, TDP và trách nhiệm của địa phương trong việc bố trí kinh phí để thực hiện đóng, truy đóng theo quy định.

- Về sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP: Căn cứ tiêu chí quy mô số hộ gia đình của thôn, TDP được quy định tại Nghị định, giao UBND cấp tỉnh có trách nhiệm rà soát, ban hành Phương án tổng thể sắp xếp thôn, TDP trên địa bàn; chỉ đạo UBND cấp xã xây dựng Đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP theo đúng trình tự, thủ tục quy định, bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/6/2026.

Xem thêm tại dự thảo Tờ trình Nghị định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố; chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.