Lấy ý kiến góp ý dự thảo quy định về mô hình hoạt động vận tải theo nhu cầu trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh

Vận tải theo nhu cầu, đón trả khách linh hoạt qua ứng dụng

Dự thảo xác định mô hình vận tải theo nhu cầu là loại hình vận tải hành khách mới, được tổ chức như một loại hình vận tải hành khách công cộng bổ trợ. Phương thức này được vận hành linh hoạt trong phạm vi, hành lang do cơ quan có thẩm quyền quyết định; danh mục các điểm đón, trả khách được xác định, công bố công khai và có thể điều chỉnh theo nhu cầu thực tế của hành khách thông qua ứng dụng công nghệ.

Hệ thống điều hành sẽ thực hiện việc tiếp nhận yêu cầu sử dụng dịch vụ, điều phối phương tiện, xác định điểm đón, trả khách, xây dựng hành trình vận chuyển, thanh toán, lưu trữ và quản lý dữ liệu hoạt động.

Trong đó, điểm đón, trả khách linh hoạt được hệ thống điều hành xác định trên cơ sở nhu cầu thực tế của hành khách, nhưng phải phù hợp với phương án tổ chức giao thông, bảo đảm an toàn, không gây cản trở giao thông và được cơ quan có thẩm quyền xác định, công bố.

Mô hình được đề xuất nhằm bổ trợ mạng lưới vận tải hành khách công cộng hiện hữu, góp phần tăng số lượng người sử dụng phương tiện công cộng và thúc đẩy chuyển dịch từ phương tiện cá nhân sang phương tiện công cộng.

Bên cạnh đó, hoạt động này hướng đến rút ngắn cự ly đi bộ để hành khách tiếp cận vận tải công cộng, tăng tính chủ động về thời gian, hướng tới mức giá hợp lý, mở rộng khả năng cung ứng dịch vụ đến những khu vực hiện chưa được mạng lưới xe buýt phục vụ. Mô hình cũng được định hướng tăng khả năng kết nối chặng đầu - chặng cuối với các tuyến xe buýt trục, đường sắt đô thị và các loại hình vận tải hành khách công cộng khác.

Ưu tiên những khu vực chưa được xe buýt phục vụ hiệu quả

Theo dự thảo, hoạt động vận tải theo nhu cầu có thể được triển khai tại các khu vực có nhu cầu đi lại nhưng mạng lưới vận tải hành khách công cộng chưa phục vụ hiệu quả; khu vực cần kết nối với ga đường sắt đô thị, bến xe, bến cảng, cảng hàng không hoặc các đầu mối giao thông công cộng khác.

Các khu vực có nhu cầu đi lại biến động theo thời gian, không phù hợp để tổ chức tuyến vận tải hành khách công cộng cố định; khu vực có mật độ dân cư thấp, phân tán hoặc hạ tầng giao thông chưa phù hợp để tổ chức tuyến xe buýt cố định cũng thuộc nhóm được xem xét.

Ngoài ra, mô hình có thể được triển khai tại các khu đô thị mới, khu công nghệ cao, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu đại học, khu du lịch hoặc những khu vực có nhu cầu vận chuyển đặc thù.

Việc xác định khu vực còn phải bảo đảm điều kiện tổ chức giao thông và kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ phù hợp, an toàn và không gây cản trở giao thông. Sở Xây dựng được đề xuất quyết định khu vực, thời gian, lộ trình và phương án triển khai cụ thể theo từng giai đoạn.

Giờ cao điểm có thể chạy theo tuyến hoặc theo nhu cầu

Dự thảo đề xuất phương thức vận hành khác nhau theo từng khung giờ.

Trong giờ cao điểm, phương tiện có thể vận hành theo tuyến, hành trình và các điểm dừng đón, trả khách cố định tương tự xe buýt thông thường; hoặc vận hành theo nhu cầu của hành khách, thực hiện đón, trả khách tại các điểm có yêu cầu nằm trong danh sách điểm đón, trả khách đã được công bố trên hệ thống điều hành và ứng dụng điện tử.

Trong giờ thấp điểm, phương tiện vận hành theo nhu cầu của hành khách và chỉ thực hiện đón, trả khách tại các điểm thuộc danh sách đã được công bố, được xác định thông qua hệ thống điều hành và ứng dụng điện tử.

Việc điều phối phương tiện phải được thực hiện thông qua nền tảng công nghệ, bảo đảm an toàn giao thông, ưu tiên kết nối với mạng lưới vận tải công cộng, tối ưu hóa quãng đường khai thác và tỷ lệ sử dụng phương tiện, đồng thời hạn chế thời gian chờ và thời gian di chuyển của hành khách.

Hệ thống điều hành có thể cung cấp, cập nhật theo thời gian thực thông tin về chuyến đi, phương tiện và thời gian dự kiến đón, trả khách; đồng thời theo dõi quá trình thực hiện chuyến đi và hỗ trợ xử lý các tình huống phát sinh.

Ưu tiên phương tiện điện, năng lượng xanh

Dự thảo đề xuất phương tiện sử dụng trong hoạt động vận tải theo nhu cầu ưu tiên phương tiện điện, năng lượng xanh và phương tiện có sức chở nhỏ.

Phương tiện phải có phù hiệu “XE BUÝT” theo quy định và được niêm yết đầy đủ các thông tin trên xe; vị trí, số chỗ ngồi, chỗ đứng cho hành khách và các yêu cầu kỹ thuật khác phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô.

Người lái xe phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và được tập huấn nghiệp vụ vận tải theo quy định.

Về giá, dự thảo đề xuất áp dụng cơ chế giá linh hoạt, điều chỉnh theo thuật toán định giá dựa trên nhu cầu đi lại thực tế của hành khách theo thời gian thực. Để bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan quản lý nhà nước quy định giới hạn biên độ giá tối đa trong các khung giờ cao điểm. Việc kê khai, niêm yết giá và công khai công thức tính giá được thực hiện minh bạch trên nền tảng ứng dụng công nghệ.

Trường hợp vận tải theo nhu cầu được tổ chức bằng nguồn ngân sách nhà nước, dự thảo đề xuất áp dụng cơ chế quản lý, giá vé và hỗ trợ kinh phí tương tự xe buýt hiện hành của Thành phố; việc kiểm soát doanh thu và hỗ trợ kinh phí nếu có được thực hiện thông qua dữ liệu từ ứng dụng điều hành kết nối với hệ thống thanh toán vận tải hành khách công cộng.

Xem chi tiết hồ sơ dự thảo Quyết định và góp ý tại đây.

Nguồn: Mai Xuân, Cổng TTĐT Thành phố Hồ Chí Minh, đăng ngày 10/09/2026 15:56
Xem nội dung gốc trên Cổng TTĐT Thành phố Hồ Chí Minh