Đề xuất thành lập Trung tâm Phòng, chống tin giả, tin sai sự thật

Đề xuất thành lập Trung tâm Phòng, chống tin giả, tin sai sự thật (Hình ảnh từ Internet)

Bộ Công an đã công bố Dự thảo Nghị định quy định phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

Dự thảo Nghị định

Đề xuất thành lập Trung tâm Phòng chống tin giả, tin sai sự thật

Cụ thể, tại Dự thảo Nghị định có quy định về Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật (quy định tại Điều 15 của dự thảo Nghị định). Vấn đề này xuất phát từ thực tiễn hiện nay tại Việt Nam, người dùng Internet ngày càng tham gia nhiều hơn vào môi trường số với hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội và các hoạt động trực tuyến đa dạng. Tuy nhiên, song song với những cơ hội và tiện ích vượt trội, không gian mạng cũng đã và đang xuất hiện nhiều nguy cơ mới, trong đó nổi bật là vấn nạn tin giả, tin sai sự thật, thông tin bịa đặt, deepfake (kỹ thuật kết hợp giữa các thuật toán chuyên sâu và học máy với mục đích tạo ra những video, hình ảnh hoặc âm thanh giả mạo một cách rất chân thực) và các chiến dịch thao túng dư luận có chủ đích. Tin giả, tin sai sự thật lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, gây nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân, làm phức tạp tình hình xã hội, và thậm chí đe dọa an ninh quốc gia. Do đó, việc thành lập trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật là cấp thiết, điều này nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, giải quyết tối ưu vấn nạn tin giả, tin sai sự thật. Đồng thời, thống nhất, điều phối công tác phòng, chống tin giả, tin sai sự thật của quốc gia. Dự kiến nếu Trung tâm đi vào hoạt động sẽ làm tốt các nhiệm vụ sau:

- Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật hoạt động đồng bộ, thống nhất góp phần bảo vệ sự ổn định xã hội; góp phần bảo vệ trực tiếp người dân và tổ chức khỏi các thủ đoạn mới, tinh vi của các đối tượng xấu. Trung tâm sẽ là đâu mối xác minh, cảnh báo, công bố vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; là nơi để người dân nhận biết các thông tin, qua đó giảm nguy cơ bị lừa đảo, tác động tiêu cực bởi các thông tin giả, tin sai sự thật; xử lý kịp thời tránh “hiệu ứng đám đông” lan truyền các thông tin thất thiệt; ngăn chặn kịp thời các thủ đoạn thao túng thông tin, tác động tiêu cực đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, xâm hại đến quyền, lợi ích của cơ quan, tổ chức và Nhân dân.

- Giúp đảm bảo an ninh thông tin và chủ quyền số: Trong kỷ nguyên số hiện nay, tin giả, tin sai sự thật trở thành một phần của các chiến dịch thao túng thông tin gây chia rẽ xã hội, tạo tâm lý hoang mang, hoài nghi trong nhân dân. Do đó, Trung tâm sẽ giúp cơ quan chức năng nắm tình hình, theo dõi các hoạt động vi phạm pháp luật này một cách có hệ thống để có biện pháp ứng phó. Đồng thời, trung tâm sẽ là tuyên truyền cảnh báo nhận diện các thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật tin giả, tin sai sự thật. Từ đó giúp người dân có ý thức, trách nhiệm trong việc kiểm chứng thông tin trước khi phát ngôn, đăng tải, chia sẻ, tán phát thông tin, qua đó tạo môi trường thông tin được lành mạnh, góp phần bảo đảm an ninh thông tin truyền thông và chủ quyền số.

- Hỗ trợ cho cơ quan quản lý nhà nước ra các quyết định nhanh và chính xác: Trung tâm thực hiện đúng theo quy trình xử lý vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật bao gồm quy định thời gian để xử lý. Qua đó, hỗ trợ các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quản lý nhà nước ra quyết định nhanh, kịp thời, đảm bảo thời gian theo quy định.

- Nâng cao “miễn dịch thông tin”, “miễn dịch cộng đồng” cho xã hội: Trung tâm ngoài việc xử lý, yêu cầu gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật còn có vai trò trong tuyên truyền, nâng cao khả năng nhận diện tin giả, tin sai sự thật cho các tầng lớp nhân dân. Đây là nhiệm vụ quan trọng và là cách bền vững nhất là giảm thiểu tối đa tác hại, hệ lụy gây ra của tin giả, tin sai sự thật.

- Phản ứng nhanh phù hợp với xu thế phát triển của thế giới: Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã có nhiều giải pháp để hạn chế tin giả, tin sai sự thật; việc vận hành chính phủ số, xã hội số đòi hỏi cơ chế xác minh, xử lý thông tin nhanh, minh bạch và có thẩm quyền. Do đó, nhiều đạo luật đã được ban hành và các cơ quan chức năng có thẩm quyền có quyền yêu cầu cải chính, gỡ bỏ và điều phối cảnh bảo, xử lý các trường hợp "thao túng thông tin" (Singapore, Pháp, Nga,

Trung Quốc, Đức...). 

- Dự kiến trung tâm vận hành, điều phối như sau:

+ Hoạt động điều phối gồm các yếu tố: Công nghệ - Quy trình - Pháp lý -Truyền thông - Hợp tác đa dạng.

+ Vận hành theo cơ chế: Đơn vị chủ trì là Bộ Công an; đơn vị phối hợp là các bộ, ban, ngành Trung ương, địa phương, chính quyền cơ sở. Trong đó trung tâm do Bộ Công an điều hành chung, liên kết, chia sẻ, tiếp nhận phản ánh, hồ sơ, tài liệu với các cổng thông tin của các bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

+ Phương tiện: Tích hợp các dữ liệu, phương tiện, cổng thông tin điện tử của và các điều kiện khác đã có của các cơ quan, đơn vị để không gây lãng phí.

- Nguyên tắc vận hành: (1) Nhanh: có phản hồi trong khoảng thời gian ngắn nhất sau khi tiếp nhận thông tin giả, sai sự thật; (2) Minh bạch: công khai quy trình xác minh, xác định tính chính xác của thông tin; (3) Bảo vệ quyền tự do ngôn luận hợp pháp của tổ chức, cá nhân; (4) Hiệu quả.

- Chỉ số đánh giá hiệu quả của Trung tâm: (1) Thời gian phản hồi trung bình nhanh; (2) Tỷ lệ tin giả được xử lý trước khi bị tán phát, lan truyền nhanh, rộng, (3) Mức độ tin tưởng của người dân; (4) Số lượng phản ánh được tiếp nhận.

+ Về hình thức: Trung tâm sử dụng các thiết bị hạ tầng, cơ sở dữ liệu có sẵn của Bộ Công an; nghiên cứu tích hợp, bổ sung tính năng “Phản ánh tin giả, tin sai sự thật" trên ứng dụng VneID.

- Dự kiến mô hình điều hành Trung tâm

+ Trung tâm phòng, chống tin giả tin sai sự thật là của Chính phủ.

+ Cơ quan chủ trì xây dựng, điều hành trung tâm: Bộ Công an, thực hiện các nhiệm vụ điều phối việc kiểm chứng vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật, gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật của các bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp; kiểm chứng vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật về lĩnh vực an ninh, trật tự, các thông tin liên quan từ 02 bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp trở lên; gắn nhãn; công bố, cảnh báo vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật liên quan đến các thông tin đã kiểm chứng của Bộ Công an; yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật; xác minh, làm rõ vi phạm pháp luật về tin giả tin sai sự thật; tổ chức rà soát, phát hiện thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật theo chức năng của Bộ Công an; thanh tra, kiểm tra, giám sát phòng, chống tin giả, tin sai sự thật của các cơ quan, đơn vị.

Cơ quan phối hợp thực hiện: 17 bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ; 34 Ủy ban nhân dân các tỉnh thành, thực hiện nhiệm vụ tích hợp việc tiếp nhận nhân thông tin, công bố, cảnh báo, gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật trên cổng thông tin của cơ quan, đơn vị mình. Bố trí bảo đảm bộ phận đầu mối làm “vệ tinh” phối hợp với Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật để triển khai các nhiệm vụ, trách nhiệm trong phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

Đây là mô hình nhà nước chuyên trách và có mức độ can thiệp, phòng, chống tin giả, tin sai sự thật ở mức độ cao, phù hợp xu thế giải quyết vấn nạn tin giả, tin sai sự thật của thế giới cũng như mô hình của một số nước.

- Về chủ trương, Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật sử dụng tối đa các nguồn lực sẵn có về cơ sở hạ tầng, cơ sở dữ liệu, khoa học công nghệ, thông tin, truyền thông của Bộ Công an; không làm phát sinh biên chế - người hưởng lương từ ngân sách nhà nước, với chức năng, nhiệm vụ: (1) Bộ Công an chủ trì điều phối Trung tâm, có thẩm quyền điều phối việc kiểm chứng vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật của các bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp. (2) Kiểm chứng, xác minh, làm rõ vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật về lĩnh vực an ninh, trật tự, các thông tin liên quan từ 02 bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ, 02 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trở lên. (3) Gắn nhãn; công bố, cảnh báo vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật liên quan các thông tin đã kiểm chứng của Bộ Công an. (4) Yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật. (5) Tổ chức rà soát, phát hiện thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật. (6) Điều phối, hướng dẫn Công an các đơn vị, địa phương xác minh, làm rõ vi phạm pháp luật về tin giả tin sai sự thật và kiến nghị, đề xuất xử lý. (7) Thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác này tại các cơ

quan, đơn vị. Các bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp tích hợp việc tiếp nhận thông tin, công bố, cảnh báo, gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật trên cổng thông tin của cơ quan, đơn vị mình. Bố trí bảo đảm đầu mối phối hợp với Trung tâm để triển khai các nhiệm vụ, trách nhiệm trong phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

Xem thêm dự thảo Nghị định dự kiến có hiệu lực thi hành trong năm 2026.