Hướng dẫn 5429/HD-BVHTTDL về phát triển văn hóa đọc và mô hình thư viện mở ra sao?

Hướng dẫn 5429/HD-BVHTTDL về phát triển văn hóa đọc và mô hình thư viện mở ra sao? (Hình từ văn bản)

Ngày 24/8/2026 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Hướng dẫn 5429/HD-BVHTTDL xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng, triển khai xây dựng tủ sách cộng đồng số và các mô hình thư viện mở, không gian đọc linh hoạt tại khu vực đô thị và nông thôn, nhằm xây dựng thói quen kỹ năng đọc sách, bảo đảm quyền tiếp cận tri thức của người dân.

Hướng dẫn 5429/HD-BVHTTDL về phát triển văn hóa đọc và mô hình thư viện mở ra sao?

Theo đó, tại Hướng dẫn 5429/HD-BVHTTDL năm 2026 thì Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Hướng dẫn xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng, tủ sách cộng đồng số và các mô hình thư viện mở, không gian đọc linh hoạt tại khu vực đô thị và nông thôn, nhằm xây dựng thói quen kỹ năng đọc sách, bảo đảm quyền tiếp cận tri thức của người dân.

Trong đó nội dung về xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng được hướng dẫn như sau:

- Các bộ, ngành Trung ương và địa phương chủ động rà soát, đánh giá và quyết định việc xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của bộ, ngành, tình hình thực tiễn tại địa phương; kế thừa những kết quả đã đạt được trong triển khai thực hiện Đề án Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng giai đoạn 2017-2025; bổ sung các nội dung mới phù hợp với tình hình thực tiễn và xu thế phát triển của xã hội.

- Việc xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng phải được chi tiết theo các giai đoạn phù hợp với điều kiện thực tế của từng Bộ, ngành Trung ương và địa phương; mỗi Bộ, ngành Trung ương và địa phương có thể xác định các chỉ tiêu cụ thể của mình; xác định các nhiệm vụ trọng tâm xây dựng lộ trình triển khai và kiểm tra, giám sát việc thực hiện Chương trình.

- Gắn việc phát triển văn hóa đọc với việc triển khai các chương trình, đề án, dự án có liên quan trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khoa học, đổi mới sáng tạo, quốc phòng, an ninh... và gắn với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

- Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng các hoạt động phát triển văn hóa đọc nhằm đưa văn hóa đọc lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng; tối ưu hóa việc kết nối, liên thông, chia sẻ tài nguyên thông tin giữa các thư viện trong cùng hệ thống, các thư viện ngoài hệ thống và với thư viện số quốc gia.

- Phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp và các tổ chức khác trong việc triển khai thực hiện Chương trình bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, tình hình thực tiễn của mỗi cơ quan, đơn vị; tích cực huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực xã hội tham gia xây dựng Chương trình và cùng chung tay phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng.

- Đối với các bộ, ngành: Chủ động phối hợp, lồng ghép nội dung phát triển văn hóa đọc vào chương trình, kế hoạch thuộc phạm vi quản lý, trường hợp cần thiết xây dựng Chương trình văn hóa đọc của bộ, ngành, cần bảo đảm các nhóm mục đích cốt lõi sau:

+ Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả công tác chuyên môn: Bổ trợ công tác tham mưu và hoạch định chính sách bằng việc cung cấp nguồn tài liệu chuyên sâu, chính xác, cập nhật giúp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) nâng cao năng lực phân tích, nghiên cứu và đưa ra các đề xuất, chính sách chất lượng cao; cập nhật tri thức và kỹ năng nghề nghiệp, cập nhật các xu hướng mới, tiêu chuẩn quốc tế, công nghệ tiên tiến và bài học kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý của bộ, ngành; đọc và nghiên cứu giúp CBCCVC tìm ra giải pháp cho các vướng mắc, bất cập phát sinh trong quá trình thực thi công vụ.

+ Thúc đẩy tự học và hình thành “Văn hóa học tập suốt đời” trong cơ quan: Rèn luyện thói quen và tư duy đọc chủ động, chuyển dịch từ việc “đọc khi được yêu cầu” sang nhu cầu tự đọc, học tập, nghiên cứu hằng ngày của mỗi CBCCVC; xây dựng “cơ quan, đơn vị, tổ chức học tập”, tạo dựng môi trường làm việc cởi mở, khuyến khích việc chia sẻ tri thức, thảo luận chuyên môn giữa các thế hệ CBCCVC, khuyến khích các ý tưởng đổi mới sáng tạo trong cải cách hành chính và quản lý nhà nước.

+ Xây dựng và quản trị “Hệ sinh thái tri thức” số hóa của ngành: Số hóa, hệ thống hóa toàn bộ các công trình nghiên cứu khoa học, đề tài sáng kiến, tài liệu truyền thống, lịch sử hình thành và phát triển của bộ, ngành; tối ưu hóa khả năng tiếp cận thông tin thông qua việc xây dựng hệ thống thư viện số dùng chung, giúp toàn bộ CBCCVC từ Trung ương đến các đơn vị trực thuộc ở địa phương đều có thể truy cập nguồn tài nguyên thông tin bình đẳng, nhanh chóng; tránh lãng phí nguồn lực, tránh việc đầu tư trùng lặp tài liệu, sách báo giữa các vụ, cục, đơn vị trong cùng một bộ, ngành thông qua cơ chế kết nối, liên thông, chia sẻ tài nguyên thông tin dùng chung.

+ Lan tỏa và định hướng văn hóa đọc trong cộng đồng thuộc phạm vi quản lý: Tạo tiền đề, mô hình chuẩn mực để hướng dẫn, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức thuộc phạm vi quản lý của bộ ngành phát triển văn hóa đọc hiệu quả (ví dụ: Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng phát triển văn hóa đọc trong hệ thống trường học, cơ sở giáo dục; Bộ Y tế định hướng phát triển văn hóa đọc trong hệ thống bệnh viện...) từ đó khẳng định vai trò đồng hành của các bộ, ngành trong việc thực hiện các mục tiêu chung của Đảng, Chính phủ về phát triển văn hóa đọc và xây dựng xã hội học tập.

- Đối với các địa phương: Xây dựng Chương trình văn hóa đọc cần bảo đảm các nhóm mục đích cốt lõi sau:

+ Duy trì và phát triển phong trào, thói quen, kỹ năng cũng như nhu cầu đọc trong Nhân dân, chú trọng vào thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm đối tượng đặc thù tại địa phương. Qua đó, chương trình tạo động lực lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng. Đặc biệt, việc ưu tiên cải thiện môi trường đọc cho người dân ở vùng kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo sẽ tạo nền tảng nâng cao dân trí, phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, giáo dục nhân cách, lối sống lành mạnh và tinh thần thượng tôn pháp luật trong cộng đồng, thúc đẩy tiến trình xây dựng xã hội học tập.

+ Đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn dân về tầm quan trọng của phát triển văn hóa đọc, coi đây là một nội dung quan trọng trong sự nghiệp phát triển văn hóa, giáo dục; tăng cường công tác quản lý nhà nước của các cấp chính quyền, các cơ quan chuyên môn và sự tham gia của toàn xã hội trong công tác xây dựng và phát triển văn hóa đọc; hướng tới nâng cao mặt bằng dân trí, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển toàn diện về kinh tế, văn hóa và xã hội của địa phương.

+ Chú trọng hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và chuyển đổi số nhằm thích ứng với kỷ nguyên công nghệ: tập trung tối ưu hóa hệ thống thư viện truyền thống (nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống thư viện công cộng các cấp và hệ thống thư viện trường học), đồng thời, đẩy mạnh phát triển thư viện số, xây dựng các tủ sách cộng đồng số và phát triển dịch vụ đọc sách trên các ứng dụng điện tử hiện đại giúp người dân tiếp cận tri thức, đọc sách linh hoạt trên các thiết bị thông minh mọi lúc, mọi nơi.

+ Đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội và định vị thương hiệu địa phương: Thông qua các xuất bản phẩm và hoạt động đọc chuyên đề, địa phương chủ động khai thác, sưu tầm và lan tỏa sâu rộng các giá trị địa chí, du lịch, lịch sử và bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất đến với đông đảo công chúng; xây dựng không gian sách cộng đồng, lễ hội sách và các hoạt động khuyến đọc đặc trưng, phù hợp với địa phương; lồng ghép các hoạt động phát triển văn hóa đọc với các sự kiện văn hóa, chính trị, xã hội, giao lưu văn hóa quốc tế tại địa phương đưa văn hóa đọc thấm sâu vào đời sống cộng đồng giúp hình thành một môi trường sống văn minh, giàu tính trí tuệ, tạo dựng hình ảnh một địa phương tri thức, năng động và giàu bản sắc - một lợi thế tự nhiên thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư cũng như để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách.

Xem thêm tại Hướng dẫn 5429/HD-BVHTTDL về phát triển văn hóa đọc số và mô hình thư viện mở ra sao