Hạn mức đất lúa: Nghiên cứu đổi mới căn bản chính sách theo hướng nào?

Nghiên cứu đổi mới căn bản chính sách về hạn mức đất lúa

Tại cuộc làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường vào ngày 29/4/2026, Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu đổi mới căn bản chính sách về hạn mức đất lúa.

Cụ thể, nghiên cứu đổi mới căn bản chính sách về hạn mức đất lúa theo hướng chuyển từ quy định cung ứng về diện tích tối thiểu sang quy định linh hoạt chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả; gắn với quản lý chặt chẽ việc chuyển đổi, tránh tùy tiện và khi cần thiết có thể trở lại trồng lúa ngay để bảo đảm an ninh lương thực.

Quy định về đất lúa theo luật đất đai hiện hành

Tại Điều 182 Luật Đất đai 2024 quy định về đất trồng lúa như sau:

1. Đất trồng lúa bao gồm đất chuyên trồng lúa và đất trồng lúa còn lại. Đất chuyên trồng lúa là đất trồng từ 02 vụ lúa trở lên.

2. Nhà nước có chính sách hỗ trợ, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, áp dụng khoa học và công nghệ hiện đại cho vùng quy hoạch trồng lúa có năng suất, chất lượng cao; bảo vệ đất trồng lúa, hạn chế chuyển đất trồng lúa sang sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp.

3. Người sử dụng đất trồng lúa có trách nhiệm cải tạo, làm tăng độ phì của đất; không được chuyển sang sử dụng vào mục đích khác nếu không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.

4. Người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp từ đất chuyên trồng lúa phải thực hiện các quy định sau đây:

a) Có phương án sử dụng tầng đất mặt theo quy định của pháp luật về trồng trọt; (Điểm này bị bãi bỏ bởi Khoản 4 Điều 16 Luật sửa đổi 15 Luật trong lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường 2025 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026)

b) Nộp một khoản tiền theo quy định của pháp luật để Nhà nước bổ sung diện tích đất chuyên trồng lúa bị mất hoặc tăng hiệu quả sử dụng đất trồng lúa, trừ dự án sử dụng vốn đầu tư công hoặc vốn nhà nước ngoài đầu tư công theo quy định của pháp luật về đầu tư công, pháp luật về xây dựng;

c) Thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường; không làm ảnh hưởng đến việc canh tác đối với diện tích đất trồng lúa liền kề.

5. Người sử dụng đất trồng lúa được chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa nhưng không làm mất đi điều kiện cần thiết để trồng lúa trở lại theo quy định của pháp luật về trồng trọt; được sử dụng một phần diện tích đất để xây dựng công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Điều này được hướng dẫn bởi Nghị định 112/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 11/09/2024.

Khẩn trương phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia

Ngoài ra, tại cuộc làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường vào ngày 29/4/2026, Thủ tướng cũng yêu cầu:

Trong quý II/2026, khẩn trương hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia (ngay sau khi cấp có thẩm quyền có ý kiến về chủ trương điều chỉnh); tập trung số hóa và làm sạch hệ thống dữ liệu đất đai trên toàn quốc; lập, điều chỉnh, phê duyệt các quy hoạch ngành, lĩnh vực theo thẩm quyền; phối hợp với Bộ Xây dựng thiết lập cơ chế xử lý đất bỏ hoang, thu hồi các dự án không triển khai theo cam kết; hoàn thiện pháp luật về quản lý đất hiếm; hoàn thiện hệ thống các quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia, định mức kinh tế kỹ thuật.