Nội dung dự thảo Luật Đấu thầu 2026 có gì mới?

Nội dung dự thảo Luật Đấu thầu 2026 có gì mới? (Hình từ internet)

Nội dung dự thảo Luật Đấu thầu 2026 có gì mới?

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026) và thay thế Luật Đấu thầu 2023. (sau đây gọi là dự thảo Luật Đấu thầu 2026).

Dự thảo Luật Đấu thầu 2026 bao gồm 8 Chương và 72 Điều, cụ thể:

Chương I. Quy định chung

Chương II. Hình thức, phương thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

Chương III. Quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

Chương IV. Mua sắm tập trung; mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế

Chương V. Hợp đồng

Chương VI. Trách nhiệm của các bên trong hoạt động đấu thầu

Chương VII. Quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu

Chương VIII. Điều khoản thi hành

Theo đó, các nội dung cơ bản của dự thảo Luật Đấu thầu 2026 được nêu như sau:

(1) Nội dung sửa đổi, hoàn thiện

* Về phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc áp dụng Luật Đấu thầu và các Luật có liên quan (Điều 1, Điều 2, Điều 3):

- Đối với những nội dung đã được quy định đầy đủ theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực thì pháp luật về đấu thầu chỉ quy định nguyên tắc hoặc dẫn chiếu thực hiện theo pháp luật có liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật (như việc lập dự toán gói thầu, xem xét điều kiện năng lực chuyên môn, yêu cầu kỹ thuật, quản lý chất lượng, nghiệm thu, thanh toán, bảo hành, giám sát gói thầu xây dựng thực hiện theo quy định của pháp luật về xây dựng; lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án có quy trình đặc thù thực hiện theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực; hoạt động thanh tra về đấu thầu được thực hiện theo quy định của pháp luật về thanh tra...).

- Sửa đổi phạm vi điều chỉnh của Luật Đấu thầu theo hướng áp dụng Luật này đối với dự án đầu tư có sử dụng đất theo pháp luật về đất đai và dự án đầu tư mà pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực quy định phải tổ chức đấu thầu theo pháp luật về đấu thầu. Trường hợp pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực có quy định riêng về lựa chọn nhà đầu tư thì thực hiện theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực.

* Về các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư (từ Điều 17 đến Điều 26):

- Đơn giản hóa các hình thức lựa chọn nhà thầu trên cơ sở lược bỏ một số hình thức có quy trình thực hiện tương đồng để tích hợp các hình thức này theo hướng:

+ Bỏ hình thức đấu thầu hạn chế và chào hàng cạnh tranh do có tương đồng về quy trình thực hiện (lựa chọn nhà thầu thông qua cạnh tranh) để tích hợp vào hình thức đấu thầu rộng rãi;

+ Bỏ hình thức mua sắm trực tiếp và lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt do có tương đồng về quy trình thực hiện (lựa chọn trực tiếp một nhà thầu không thông qua cạnh tranh) để tích hợp vào hình thức chỉ định thầu.

Bổ sung một số hình thức lựa chọn nhà thầu mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cụ thể:

+ Hình thức đàm phán cạnh tranh áp dụng đối với các gói thầu mà chủ đầu tư chưa thể xác định đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ hoặc giá gói thầu, trên cơ sở thương thảo với từ hai nhà thầu trở lên để hoàn thiện giải pháp kỹ thuật và phương án tài chính trước khi ký kết hợp đồng.

+ Hình thức chào giá trực tuyến trên cơ sở kế thừa quy định đã được áp dụng ổn định tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý ổn định, thống nhất cho việc áp dụng lâu dài.

Tiếp tục duy trì các hình thức đàm phán giá, đặt hàng, tự thực hiện và tham gia thực hiện của cộng đồng do các hình thức này đã được áp dụng ổn định, phù hợp với đặc thù của từng ngành, lĩnh vực và được quy định trong pháp luật chuyên ngành, như đàm phán giá trong lĩnh vực y tế; đặt hàng trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, đường sắt, giáo dục..., qua đó bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu quản lý của từng ngành, lĩnh vực.

* Về các hình thức lựa chọn nhà đầu tư (Điều 29): Dự thảo Luật tiếp tục duy trì 04 hình thức lựa chọn nhà đầu tư gồm đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định nhà đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt do các hình thức này đang đang được áp dụng ổn định và chưa phát sinh các vướng mắc, khó khăn trên thực tiễn.

* Về quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư:

- Luật chỉ quy định về nguyên tắc chung quy trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư và giao Chính phủ quy định chi tiết trình tự, thủ tục thực hiện đối với từng hình thức (Điều 34, Điều 39).

- Sửa đổi quy định về đấu thầu quốc tế (Điều 9) nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam theo hướng: (i) Chỉ áp dụng đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư các dự án đầu tư kinh doanh có tính chất đặc biệt về công nghệ, năng lượng sạch hoặc yêu cầu cung cấp dịch vụ theo chuẩn quốc tế mà nhà đầu tư trong nước không đáp ứng được; đối với các dự án đầu tư kinh doanh khác thì thực hiện đấu thầu trong nước; (ii) Mở rộng phạm vi áp dụng quy định “nhà thầu trong nước được sử dụng nhà thầu phụ hoặc nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu nước ngoài đối với gói thầu tổ chức đấu thầu trong nước cho tất cả lĩnh vực thay vì chỉ áp dụng cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

* Về quy định đấu thầu qua mạng (Điều 15): chỉ quy định về yêu cầu đối với Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và cơ sở dữ liệu về đấu thầu, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính ổn định của Luật, đồng thời tạo thuận lợi cho việc nâng cấp, hoàn thiện Hệ thống trong quá trình tổ chức thực hiện.

* Về chính sách ưu tiên, ưu đãi trong đấu thầu, mua sắm hàng hoá xuất xứ trong nước (Điều 8): Luật chỉ quy định nguyên tắc về đối tượng, các nội dung ưu đãi tại Luật và giao Chính phủ quy định chi tiết về cách thức áp dụng nội dung ưu đãi cho từng đối tượng ưu đãi...

* Về hợp đồng (Điều 46 đến Điều 55): Luật chỉ quy định khung nguyên tắc về loại hợp đồng, sửa đổi hợp đồng, các nội dung khác và giao Chính phủ quy định chi tiết. Không quy định cứng về tỷ lệ hoặc giá trị tối đa công việc giao cho nhà thầu phụ...

* Về kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu, hành vi bị cấm, xử lý vi phạm và giải quyết kiến nghị (Điều 68 đến Điều 70): Hoàn thiện cơ chế giám sát theo hướng thống nhất đầu mối... Hoàn thiện quy định về các hành vi thông thầu, chuyển nhượng thầu, gian lận... Hoàn thiện cơ chế giải quyết kiến nghị...

(2) Nội dung bổ sung

Bổ sung quy định về các nguyên tắc cơ bản của hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư để tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tổ chức thực hiện, cũng như kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư (như: bảo đảm minh bạch, hiệu quả sử dụng vốn, tài sản nhà nước; bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chủ đầu tư; phân cấp, phân quyền trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát; dành ưu tiên, ưu đãi trong đấu thầu để phát triển thị trường hàng hóa, dịch vụ trong nước và mua sắm xanh...) (Điều 4).

Phân định rõ nguyên tắc lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư giữa các hình thức có sự cạnh tranh (như đấu thầu rộng rãi, chào giá trực tuyến...) với các hình thức không có sự cạnh tranh giữa các nhà thầu, nhà đầu tư (như chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư, đặt hàng...) (Điều 4 và Điều 26).

(3) Nội dung lược bỏ

Tiếp tục cắt giảm và đơn giản hóa hơn nữa quy trình, thủ tục theo hướng tinh gọn, thuận lợi và phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là đối với các gói thầu quy mô nhỏ; cụ thể là:

+ Lược bỏ thủ tục trung gian không cần thiết như sơ tuyển, mời quan tâm, kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu.

+ Lược bỏ phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ, hai giai đoạn hai túi hồ sơ, tăng cường áp dụng phương pháp đánh giá theo các tiêu chí kỹ thuật, phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá, phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ (đối với lựa chọn nhà thầu); lược bỏ phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ (đối với lựa chọn nhà đầu tư).

- Quy định về tư cách tham dự thầu của nhà thầu, nhà đầu tư (Điều 6) trên cơ sở đồng bộ quy định hiện hành về tư cách hợp lệ, bảo đảm cạnh tranh theo hướng chỉ quy định nguyên tắc chung và giao Chính phủ quy định chi tiết...

- Lược bỏ quy định chủ đầu tư chỉ được quyết định xử lý tình huống sau khi có ý kiến của người có thẩm quyền đối với các tình huống phức tạp nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của chủ đầu tư (Điều 64).

Xem chi tiết tại dự thảo Luật Đấu thầu 2026.