Bộ Công an sửa đổi các tình tiết làm căn cứ định tội, định khung hình phạt (đề xuất)

Bộ Công an sửa đổi các tình tiết làm căn cứ định tội, định khung hình phạt (đề xuất) (Hình ảnh từ Internet)

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Bộ Công an sửa đổi các tình tiết làm căn cứ định tội, định khung hình phạt (đề xuất)

Nhằm bảo đảm sự chặt chẽ, thống nhất, dễ áp dụng pháp luật; bảo đảm phù hợp với tình hình tội phạm và tình hình phát triển kinh tế, xã hội; nâng cao tính răn đe, phòng ngừa tội phạm cần hoàn thiện quy định của BLHS về các tình tiết định tội, định khung hình phạt. Bộ Công an đề xuất 2 giải pháp như sau:

- Giải pháp 1: Hoàn thiện quy định của BLHS về các tình tiết định tội, định khung hình phạt

- Giải pháp 2: Giữ nguyên hiện trạng của pháp luật hiện hành (không hoàn thiện quy định của BLHS về các tình tiết định tội, định khung hình phạt) 

Theo đó, Bộ Công an đề xuất giải pháp thực hiện giải pháp như sau:

(1) Giải pháp 1: Hoàn thiện quy định của BLHS về các tình tiết định tội, định khung hình phạt

- Cụ thể hóa các tình tiết định tính, bảo đảm thống nhất trong áp dụng:

+ Thể chế hóa vào trong BLHS một số các tình tiết đã được hướng dẫn thi hành ở các văn bản dưới luật (các nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, các văn bản hướng dẫn của các cơ quan tư pháp, các thông tư liên tịch), trong đó, ưu tiên thể chế hóa các tình tiết mà đã được áp dụng hiệu quả, thống nhất, không còn vướng mắc trong thực tiễn áp dụng.

+ Bổ sung, cụ thể hóa các tình tiết định tính còn nhiều quan điểm áp dụng khác nhau vào BLHS. Đặc biệt là các tình tiết định tính được sử dụng trong việc định tội danh, xác định tăng nặng, giảm nhẹ… để tránh tùy nghi và tiêu cực trong áp dụng.

+ Quy định theo hướng phân công thêm chủ thể có thẩm quyền hướng dẫn áp dụng các tình tiết được quy định trong BLHS như: các cơ quan tư pháp trung ương, Liên ngành Tư pháp Trung ương (ngoài Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao).

- Bỏ tình tiết “đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm” hoặc “đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm” trong cấu thành định khung cơ bản tại một số tội danh trong BLHS.

Rà soát toàn diện 85 tội danh có quy định dấu hiệu “đã bị xử phạt vi phạm hành chính”; 65 tội danh quy định dấu hiệu “đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm” và 29 tội danh quy định dấu hiệu “đã bị xử lý kỷ luật” để bỏ một số dấu hiệu nhân thân nêu trên làm căn cứ định tội đối với một số tội mà tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội không đáng kể, có thể khắc phục được bằng các biện pháp dân sự, hành chính hoặc xử lý kỷ luật. Phương án này sẽ giúp phi hình sự hóa nhiều hành vi không cần thiết bị xử lý hình sự, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân, thể hiện tốt hơn chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước.

- Sửa đổi các tình tiết quy định về mức định lượng làm căn cứ định tội, định khung hình phạt

+ Quy định theo hướng tăng mức định lượng về giá trị tài sản làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số tội để đảm bảo phù hợp với yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, phù hợp với điều kiện, tốc độ phát triển kinh tế - xã hội. Theo nghiên cứu, hiện nay, một số tội, nhóm tội có mức định lượng làm căn cứ định tội tương đối thấp như các tội quy định tại Chương XVI (Các tội xâm phạm sở hữu) và Chương XXIII (Các tội phạm về chức vụ) và một số các tội phạm khác như Tội đánh bạc, Tội tổ chức đánh bạc...

+ Quy định theo hướng giảm mức định lượng làm căn cứ định tội và định khung hình phạt tại các tội danh về môi trường nhằm cụ thể hóa chủ trương nhất quán của Đảng được nêu ra tại các văn kiện Đại hội đảng lần thứ XIII và XIV về bảo vệ môi trường.

(2) Giải pháp 2: Giữ nguyên hiện trạng của pháp luật hiện hành

Không hoàn thiện quy định của BLHS về các tình tiết định tội, định khung hình phạt.

Và sau khi xem xét, so sánh giải pháp, Bộ Công an đề xuất:

- Nếu lựa chọn giải pháp 1 hoàn thiện quy định về các tình tiết định tội, định khung hình phạt sẽ bảo đảm sự chặt chẽ, thống nhất, dễ áp dụng pháp luật; bảo đảm phù hợp với tình hình tội phạm và tình hình phát triển kinh tế, xã hội; nâng cao tính răn đe, phòng ngừa tội phạm.

- Nếu lựa chọn giải pháp 2 giữ nguyên hiện trạng của pháp luật hiện hành thì sẽ không hoàn thiện quy định về các tình tiết định tội, định khung hình phạt sẽ không bảo đảm sự chặt chẽ, thống nhất, không dễ áp dụng pháp luật; không bảo đảm phù hợp với tình hình tội phạm và tình hình phát triển kinh tế, xã hội; không nâng cao tính răn đe, phòng ngừa tội phạm

So sánh giữa các giải pháp, Bộ Công an đề nghị lựa chọn giải pháp 1 hoàn thiện quy định về các tình tiết định tội, định khung hình phạt sẽ bảo đảm sự chặt chẽ, thống nhất, dễ áp dụng pháp luật; bảo đảm phù hợp với tình hình tội phạm và tình hình phát triển kinh tế, xã hội; nâng cao tính răn đe, phòng ngừa tội phạm.

Xem thêm dự thảo Hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).