Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai có điểm gì mới?

Về vấn đề này, chuyên viên pháp lý Dương Châu Thanh giải đáp như sau:

Chính phủ ban hành Nghị định 281/2026/NĐ-CP ngày 13/7/2026 sửa đổi Nghị định 123/2024/NĐ-CР quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, trong đó có sửa đổi quy định xử phạt hành chính hành vi không đăng ký biến động đất đai.

Cụ thể, Nghị định 281/2026 sửa đổi bổ sung khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024 (liên quan đến hành vi không đăng ký biến động đất đai).

Theo đó, giữ nguyên mức phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai. 

Bổ sung ‘trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua việc thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 127 Luật Đất đai’ thì không bị xử phạt vi phạm hành chính do không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định.

Đồng thời quy định chuyển tiếp như sau:

- Đối với trường hợp nhận chuyển nhượng để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận chuyển quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 127 Luật Đất đai mà đã lập biên bản vi phạm hành chính đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai trước ngày Nghị định 281/2026 có hiệu lực nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì không xử phạt. 

- Trường hợp đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính từ ngày 31/1/2026 đến thời điểm Nghị định 281/2026 có hiệu lực mà người vi phạm chưa thực hiện quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì không thực hiện quyết định đó.

(Theo khoản 1 Điều 127 Luật Đất đai 2024, việc sử dụng đất thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất được thực hiện trong các trường hợp sau đây:

- Các trường hợp thực hiện dự án không thuộc trường hợp thu hồi đất quy định tại Điều 79 của Luật Đất đai;

- Đối với trường hợp sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại thì chỉ được thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất ở;

- Các trường hợp không sử dụng vốn ngân sách nhà nước và thuộc trường hợp thu hồi đất tại Điều 79 của Luật Đất đai mà nhà đầu tư lựa chọn phương án thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất, không đề xuất thu hồi đất.)

Nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

Nghị định 281/2026 còn bổ sung thêm nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai như sau:

- Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với đơn vị hành chính đặc khu được công nhận loại đô thị theo quy định của pháp luật thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính của phường; việc xửphạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với đơn vị hành chính đặc khu thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính của xã.

- Vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt vi phạm hành chính như đối với một cá nhân.

Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/8/2026.